سل (Tuberculosis) یکی از کشندهترین عفونتهای جهان است که هنوز سالانه میلیونها نفر را در سراسر دنیا مبتلا میکند. کلینیک عفونی همراه با دسترسی به Gene-Xpert (تشخیص سریع در ۲ ساعت) و پروتکلهای استاندارد WHO، درمان جامع سل را ارائه میدهد.
انواع سل
- سل نهفته (LTBI): آلودگی بدون علامت — قابل سرایت نیست
- سل فعال ریوی: شایعترین — سرفه طولانی، خلط خونی
- سل خارجریوی: غدد لنفاوی، استخوان، مننژ، کلیه
- سل مقاوم (MDR/XDR): مقاومت به داروهای خط اول
علائم
- سرفهی بیش از ۳ هفته
- خلط خونی (همپتیزی)
- تب شبانه و تعریق شبانه
- کاهش وزن غیرارادی
- خستگی مفرط
- درد قفسه سینه
تشخیص
- تست پوستی سل (TST/PPD)
- IGRA (تست خون): دقیقتر از PPD
- اسمیر خلط (BK)
- Gene-Xpert MTB/RIF: تشخیص ۲ ساعته + مقاومت به ریفامپین
- کشت خلط: Gold Standard
- رادیوگرافی قفسه سینه
- CT اسکن در موارد خاص
درمان
- سل نهفته: ۹ ماه ایزونیازید یا ۴ ماه ریفامپین
- سل فعال (پروتکل RIPE): ۲ ماه HRZE + ۴ ماه HR (مجموع ۶ ماه)
- سل مقاوم: ۹-۲۰ ماه با داروهای خط دوم
- DOTS: پایش مستقیم مصرف دارو
هشدارهای مهم
- هرگز درمان نیمهکاره رها نشود — منجر به مقاومت میشود
- تماسهای خانگی غربالگری شوند
- پایش ماهانه آنزیمهای کبد
- گزارش به سیستم بهداشت کشور (الزامی)